Tesettüre Girmek Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Adalet Penceresinden Derin Bir Bakış
“Tesettüre girmek ne demek?” sorusu, sandığımızdan çok daha derin bir sorudur. Yalnızca bir giyim biçimi, bir dini pratik ya da kişisel tercih olmaktan öte, kimlik, aidiyet, özgürlük, eşitlik ve çeşitlilik gibi kavramların kesişim noktasında duran bir toplumsal mesele… Bu yüzden bu yazıda sana sadece bir tanım sunmakla yetinmeyeceğim; seni düşünmeye, sorgulamaya ve belki de kendi bakış açını yeniden şekillendirmeye davet edeceğim. Çünkü tesettür, sadece “ne giydiğimizle” değil, “nasıl anlaşıldığımızla” da ilgilidir.
Tesettür: Dini bir emirden öte bir kimlik ifadesi
Kelime anlamı olarak “örtünme” ya da “gizlenme” anlamına gelen tesettür, İslam’da hem kadınlar hem de erkekler için tevazu, saygı ve mahremiyetin bir göstergesi olarak değerlendirilir. Ancak tarih boyunca bu pratik, özellikle kadın bedeni ve kimliği üzerinden çok daha fazla tartışılmış, hatta çoğu zaman kadınların kim olduklarını tanımlayan bir sembole dönüşmüştür. Tesettür, bazıları için bir inanç pratiği; bazıları için bir direniş biçimi; kimileri içinse özgürlüğün ve özsaygının sembolüdür.
Bugün tesettür, sadece bir kıyafet tercihi değil; bir duruş, bir kimlik beyanı ve kimi zaman da bir toplumsal eleştiridir. Modern toplumlarda, özellikle çokkültürlü şehirlerde, bir kişinin tesettüre girmesi ya da girmemesi, çevresinin ona bakışını değiştirebilir. Bu yüzden “örtünmek” yalnızca bedenin değil, aynı zamanda niyetin, aidiyetin ve özgürlük anlayışının da ifadesidir.
Toplumsal cinsiyet merceğinden tesettür
Tesettür meselesini konuşurken toplumsal cinsiyet dinamiklerini göz ardı edemeyiz. Çünkü tarih boyunca kadın bedeni, toplumların ahlaki değerlerini temsil eden bir alan olarak görülmüş, kadının kıyafeti ise bu değerlerin sembolü hâline gelmiştir. Bir kadın tesettüre girdiğinde, çoğu zaman bu eylem onun bireysel tercihi olmaktan çıkar, toplumun ona yüklediği anlamlarla çerçevelenir.
Kadınların empati ve deneyim temelli yaklaşımı
Birçok kadın için tesettür, kimliğini ifade etmenin en doğal yoludur. Bazıları bunu derin bir manevi bağ ile seçer; bazıları ise toplumsal baskılara rağmen bu tercihi yaparak özgürlüğünü ilan eder. Kadınların bakış açısından tesettür çoğu zaman bir empati çağrısıdır: “Beni bedenimle değil, düşüncelerimle gör.” Bu söylem, kadınların kamusal alandaki görünürlüğünü ve varoluşunu yeniden tanımlayan güçlü bir mesaj taşır.
Erkeklerin analitik ve çözüm odaklı bakışı
Erkekler içinse tesettür tartışması daha çok “toplumsal düzen”, “dini sorumluluk” veya “kültürel devamlılık” çerçevesinde ele alınır. Çözüm odaklı bu yaklaşımda mesele, sadece bireysel özgürlük değil; aynı zamanda toplumun ahlaki yapısını koruma çabasıdır. Bu da tesettürün, sadece kişisel bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal bir proje olduğunu gösterir.
Çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında tesettür
Çok kültürlü toplumlarda tesettür, farklılıkların bir arada var olabilmesinin bir testi gibidir. Bir kişinin inancı gereği örtünmesi ya da örtünmemesi, onun toplum içindeki yerini etkilememelidir. Ancak ne yazık ki bugün bile birçok yerde kadınlar, tesettürlü oldukları ya da olmadıkları için yargılanmakta, iş yaşamında ayrımcılığa uğramakta veya sosyal hayatta ötekileştirilmektedir.
Gerçek sosyal adalet, insanların kıyafetleriyle değil, insanlıklarıyla değerlendirildiği bir düzenle mümkündür. Tesettür bu anlamda bir turnusol kâğıdı gibidir: Toplumların farklılıklara ne kadar tahammül ettiğini gösterir.
Geleceğe dair: Yeni kuşaklar, yeni anlamlar
Genç kuşaklar için tesettür artık daha bireysel, daha yaratıcı ve daha özgün bir ifade biçimi hâline geliyor. Instagram’da stilini paylaşan tesettürlü kadınlar, moda endüstrisini dönüştürüyor; erkekler de giderek artan şekilde “örtünme” kavramını sadece kadınlara ait bir alan olmaktan çıkarıyor. Gelecekte tesettür, belki de hiç olmadığı kadar çeşitliliğin ve öz ifadenin parçası olacak.
Sana bir soru…
Tüm bu perspektifleri düşündüğünde, tesettür sence sadece bir dini emir midir, yoksa toplumsal bir diyalog biçimi mi? Kendi çevrende bu konuda ne gibi farklı yaklaşımlara tanık oluyorsun?
Sonuç: Tesettür bir başlangıçtır, son değil
Tesettüre girmek, aslında bir son değil; bir başlangıçtır. Kişinin kendi değerleriyle, toplumsal normlarla ve çevresiyle kurduğu ilişkinin yeniden tanımlanmasıdır. Kimimiz için bir teslimiyet, kimimiz için bir özgürlük manifestosudur. Ama ne olursa olsun, tesettür konusunu konuşmak; farklı kimliklerin, bakışların ve deneyimlerin bir arada yaşayabileceği bir toplum hayalinin de kapısını aralar.
Şimdi sıra sende: Tesettür senin için ne ifade ediyor? Bu sorunun cevabı, belki de hepimizin birlikte yazacağı yeni bir hikâyenin başlangıcı olabilir.